Bezinning diaconaat

Inhoud

1. Algemeen
2. Hongerigen voeden, dorstigen te drinken geven
3. Gastvrij voor vreemdelingen
4. Naakten kleden
5. De zieken bezoeken
6. Gevangenen bezoeken
7. Doden begraven
8. Barmhartigheid

Diaconaat(1) - Algemeen

Dinsdag 9 oktober J.L. . We hebben toen samen een gemeenteavond gehad over het thema Diaconaat. Wat is diaconaat, wat is de taak van de diaconie, maar belangrijker – wat is uw en jou diaconale taak binnen de gemeente, diaconaat volgens de bijbel, leven van genoeg en wie is mijn naaste zijn allemaal vragen en onderdelen die deze avond aan de orde kwamen. Diaconale zorg is een taak voor de hele gemeente. De weken voorafgaand aan de gemeenteavond hebben we dan ook op deze plaats en in de kerkbode iets meer aandacht geschonken aan het diaconaat. We hebben dat gedaan aan de hand van Matheüs 25, waarin Jezus ons op de dienst van barmhartigheid en gerechtigheid wijst. In het Oude testament lezen we van de Barmhartigheid en Gerechtigheid van God voor de mensen. Hierin kunnen we de Liefde van God voor de mensen zien. Het Nieuwe testament trekt deze lijnen door. In de Heere Jezus zijn deze begrippen Barmhartigheid en Gerechtigheid vervuld.

Diaconaat(2) - Hongerigen voeden, dorstigen te drinken geven

Mattheus 25:37 - Dan zullen de rechtvaardigen Hem antwoorden, zeggende: Heere! wanneer hebben wij U hongerig gezien, en gespijzigd, of dorstig, en te drinken gegeven?

Overal ter wereld lijden mensen honger en dorst, kinderen, volwassenen, bejaarden. Zij blijven verstoken van de vruchten der aarde en van het werk van onze handen. Duistere economische machten verhinderen een rechtvaardige verdeling van voedsel. We staan voor een mondiaal probleem dat vaak onze kracht te boven gaat.
En toch blijft Jezus herhalen: 'Breek en deel uw brood met elkaar'. Zelf gebroken brood geworden voor een nieuwe wereld, blijft Hij ons oproepen te delen met anderen. Ja, om het beste van onszelf te breken en te delen.
In de warmte van de dag zoeken mens en dier naar water om hun dorst te lessen.
Een onverzadigbaar verlangen dat vraagt om vervuld te worden. Telkens weer opnieuw op zoek naar een bron, naar de vervulling, naar het geluk. Wie zo zoekt, komt terecht bij de Bron van het ware leven, Hij die met Zijn hele Wezen onze dorst kan lessen. Hij die voor ons wil zijn Vader, Zoon en Geest van leven.
Want een mens leeft niet van brood alleen. Zovelen hebben nood aan wat een mens ten diepste mens maakt: waardering, respect, genegenheid, bevestiging, erkenning, dankbaarheid, liefde. Ook dit willen we delen met anderen, met onze even-mens.
Laten we dan in deze dienst onze gaven mogen geven en bidden om de deugd van barmhartigheid, of beter nog, om de deugd van warmhartigheid, opdat wij zouden worden als Hij die ons is voorgegaan, Jezus, de Christus, de ons zo nabije God.

Diaconaat(3) - Gastvrij voor vreemdelingen

Mattheüs 25:35b - Ik was een vreemdeling, en gij hebt Mij geherbergd.

Thuiskomen. Thuis, een huis hebben. Wat betekend een huis hebben voor mij? Heb(t) u/jij daar wel eens over nagedacht? Na een welverdiende vakantie of na een langdurige ziekenhuisopname thuiskomen is een blijde ervaring. Het hebben van een huis hoort bij menszijn. Als we ons indenken dat we niet meer thuis kunnen komen. Vanwege onze politieke overtuiging, of je geloofsovertuiging. Je wordt je huis en je land uitgezet. Onvrijwillig. Je komt daar te wonen waar ze je als vreemdeling zien. Dit kunnen wij ons niet voorstellen.

“Houd gastvrijheid in ere, want zo hebben sommigen zonder het te weten engelen ontvangen” volgens Hebr. 13:2. En “Ik was een vreemdeling, en jullie namen mij op” zegt Jezus in Mattheüs 25. Ook in de Bijbel worden we dus opgeroepen om aandacht, zorg en hulp te geven aan allen die als vreemdeling in ons midden verblijven. Gastvrijheid is een vrucht van het geloof.

Diaconaat(4) – Naakten kleden

Mattheüs 25:36a (gedeeltelijk) - Ik was naakt, en gij hebt Mij gekleed.

In de centra van onze dorpen en steden vinden we de ene kledingwinkel naast de andere met een veelheid aan kleding in allerlei kleur, stof en modesnit. Er zijn modelijnen per leeftijd, er is kleding voor vrije tijd, werk- en uitgaanskledij. Er zijn allerlei soorten in onder- en bovenkleding, in zwem-, strand- en sportkleding en noem maar op.

Wij worden overstelpt met kleding en leveren onze overtollige, uit de mode geraakte kleding in, we zetten ze op straat of brengen ze naar verzamelplaatsen voor een goed doel.

En toch klinkt nog steeds de oproep: 'de naakten kleden'. Naakt in de letterlijke zin zijn we nog niet, maar veel mensen zitten wel in de kou, omdat men niet om hen bekommerd is. Ze voelen zoals de psalm zegt 'geen mantel om hen heen geslagen'. Je kunt door sociale omstandigheden 'uitgekleed worden' door een schuldeiser, een bank, omdat je in de bijstand terechtkomt. Door een vernederende omstandigheid wordt men 'in zijn hemd gezet'. Er zijn mensen zonder bescherming, zonder rechten, anderen zijn blootgesteld aan onderdrukking, aan eenzaamheid. Hier bij ons, dichtbij, maar ook ver(der) weg, waarmen zich soms letterlijk niet kan kleden.

Naaktheid zet mensen ten spot voor anderen. Mensen worden door bazigheid, jaloersheid en naijver door ons en door de ondoordachtheid van media tentoongesteld en becommentarieerd. Ook wij zetten mensen soms buitenspel en voelen daarvoor weinig schroom. Toch is het niet beschermen van mensen tegen uitgebuite naaktheid, tegen de verguizing van hun persoon, iets wat elke menswaardigheid tart. Bidden wij om vergeving voor elke keer dat wij te weinig respect opbrachten voor anderen. Vragen wij om vergeving?

Diaconaat(5) – De zieken bezoeken

Mattheüs 25:36a (gedeeltelijk) - Ik ben krank geweest, en gij hebt Mij bezocht.

Vroeg of laat overvalt ziekte ons allemaal. Voor sommigen is het te dragen kruis zwaarder dan voor anderen. Heel zwaar wordt het wanneer men zijn kruis alleen moet dragen, als bezoekers het laten afweten, als er niemand is om zijn nood tegen te klagen, of om zijn gedachten mee te verzetten. Dan blijft er soms enkel God nog. Hij heeft een verbond met mensen gesloten om bij hen te zijn in alle omstandigheden. Hij voelt mee met ziekte en kwalen. Hem mogen wij roepen en bestormen met onze vragen.

Ziekte confronteert ons met de broosheid van het bestaan. Het maakt onzeker, doet twijfelen over alledaagse schijnbare waarheden, verstoort vaak een heel levensritme. Toch hebben wij soms geen oog voor die gevolgen van ziekten en zijn wij ongevoelig voor de signalen van zieken die daarop wijzen… Van sommige personen kunnen wij moeilijk hun ziek zijn aanvaarden. Psychisch ziek zijn stoot ons soms af en geeft ons een gebrek aan moed. En soms doen wij niet eens de moeite om naar iemand toe te gaan, of zorgen we niet eens voor een kaartje of attentie. Soms laten wij zieken alleen…

Dit geldt niet alleen voor zieken in onze (nabije) omgeving, maar ook de ziek(t)en wereldwijd (bijv. aids) verdienen onze aandacht, door gebed en het geven van gaven. Laten wij zonder ophouden de H eere God vragen om onze steun te zijn opdat wij ons geheel zouden kunnen richten op het geluk van onze medemens. Dan zal vergeving ons deel zijn terwijl wij ons met anderen verzoenen.

Diaconaat(6) – Gevangenen bezoeken

Mattheüs 25:35b - Ik was in de gevangenis, en gij hebt Mij bezocht

‘Ze begrijpen er helemaal niets van’ zei een gevangene. Met ‘ze’ worden dan vooral de officier van justitie en de rechters bedoeld. ‘Ze’ eisen te hoog en ‘ze’ straffen te hard. Het is toch duidelijk dat ik onschuldig ben. In de gevangenis heb je niet veel te willen. Tuchten, dat is wat ‘ze’ mogen. En als de straf erop zit, krijgt ‘ze’ een ander gezicht. Dat van de samenleving. Die zit doorgaans niet te wachten op ‘ze’ uit de bajes. Want ‘ze’ hebben een stempel, te kort gezeten, onverbeterbaar. ‘Ze’……. Vult u maar in.

Maar de enkeling kan niet zonder de gemeenschap, en de gemeenschap niet zonder de enkeling zei de Duitse theoloog en nazi-gevangene Bonhoeffer. Het is als het ware een scheppingsgegeven. God schept de enkeling en plaatst hem in de gemeenschap. Gevangen door het Woord van God, ontvangen in de gemeenschap van gelovigen, gaat de enkeling de gemeenschap van de wereld in, om te dienen en te delen, vrijwillig.

We trekken deze lijn graag door naar de gemeente van gelovigen in Jezus Christus. Die zijn en worden aangesproken met ‘gij’! ’Ik was in de gevangenis, en gij hebt Mij bezocht’ zegt Jezus in Mattheus. Gij, persoonlijk, gemeenschappelijk en verantwoordelijk. Om het oordelen aan anderen over te laten, en het dienen zelf op te pakken. Want ‘ze’, die in gevangenis zijn, zijn niet anders dan zij die vrij zijn: door God geschapen.

Diaconaat(7) – Doden begraven

Job 19:14 – Mijn nabestaanden houden op, en mijn bekenden vergeten mij.

Dat doden begraven een diaconale taak is kunnen we niet in Matheüs 25 (of zelfs in de Bijbel) lezen. Dat het een bijbelse zaak is om de doden te begraven lezen we natuurlijk wel. Als een traditie is het in de kerk gegroeid dat het een diaconale taak is, in navolging van Tobias, een Godvrezend man. Hij zei “Ik gaf mijn brood de hongerigen, en klederen de naakten, en zo ik iemand uit mijn geslacht zag die gestorven was en geworpen was bij de muur der stad Nenevé, die begroef ik”. In onze tijd kunnen we denken aan Hospices, die bedoeld zijn voor mensen die ongeneeslijk ziek zijn en niet lang meer te leven hebben. Deze huizen bieden palliatieve zorg, begeleiding en ondersteuning. We moeten ook blijvend gedenken aan de nabestaanden. “Mijne nabestaanden houden op, en mijn bekenden vergeten mij” zei Job. In de kanttekeningen lezen we dan dat het gaat om bezoeken, vertroosten en ten dienste staan aan de nabestaanden.

Diaconaat(8) – Barmhartigheid

Mattheüs 25:40 - Voorwaar zeg Ik u: Voor zoveel gij dit een van deze Mijn minste broeders gedaan hebt, zo hebt gij dat Mij gedaan.

Zoals u weet is er op 9 oktober 2007 een gemeenteavond met als thema ‘De diaconale gemeente’ geweest. In de periode daarvoor hebben we daarom door middel van stukjes in de kerkbode getracht het begrip ‘diaconaat’ gestalte te geven. De basis hiervoor zijn de zeven werken van barmhartigheid geweest, waarvan er zes in Mattheüs 25 te vinden zijn. In deze afsluitende bijdrage wordt het begrip ‘barmhartigheid’ nader belicht.

De houding van barmhartigheid, van naaste willen worden, vraagt een levenslange oefening. Het is meer dan je handen uit de mouwen steken en ondertussen doenerig op afstand blijven. Het raakt je in heel je wezen, zoals het je ook in heel je wezen kan vervullen. Jezus leerde om te luisteren met je hart. Dat lijkt een vaag advies, maar dat is het zeker niet. Het vraagt moed om zo in het leven te staan dat je geraakt durft te worden. Al vanaf het eerste begin oefenden christenen zich om met hun hart te luisteren. Door de eeuwen heen ontwikkelden ze daar methodes voor. Barmhartigheid verloopt in drie stappen:

- Zien. Je kunt alleen zien als je ogen het goed doen. Om zuiver te zien moet je regelmatig tot rust komen en stilstaan bij wie je bent en wat je doet. Daarom dient er in ons leven steevast aandacht voor gebed, meditatie en zelfreflectie te zijn. Ook dienen we goed op de hoogte zijn van hoe de samenleving in elkaar steekt en waar en waardoor mensen in de knel komen.

- Bewogen worden. Het vereist moed en kwetsbaarheid om een ander echt te zien en te horen. Dat raakt je, je wordt bewogen. Voor ons is het belangrijk om niet alleen met beide benen in de samenleving te staan, maar vooral ook een gemeenschap te vormen. Dan komen we tot rust en voelen we ons thuis. Dan stellen we onszelf en elkaar ook lastige vragen, vaak over ons concrete werk. Wat doet de ontmoeting met anderen met jezelf? Hoe kan je affectieve liefde effectief worden? Als deze stap wordt overgeslagen, blijft meestal alleen een driftig soort dienstbaarheid over. Dan ben je met de beste bedoelingen vooral je eigen onrust en schuldgevoelens aan het bestrijden. En dat is verspilde energie, die dan nooit aankomt bij degene die gezien, gehoord of bemind wil worden.

- In beweging komen. Als je goed kijkt en geraakt bent, kom je haast vanzelf in beweging. Wij dienen te proberen broeders en zusters te zijn: van elkaar en van alle mensen die onze wegen kruisen, vooral de kwetsbaarsten onder hen. We oefenen die houding in door samen te leven, te werken en stil te zijn. Velen zorgen, vanuit die spiritualiteit van barmhartigheid, op veel plekken in de wereld voor kinderen, gevangenen, zieken, hongerenden en ouderen. Vanuit die spiritualiteit kunnen we een thuis zijn voor elkaar: broeders en zusters die een leven lang aan dit ideaal willen werken.

Laten we daarom bidden of de Heere God ons met ons hart wil laten zien en luisteren. Dat dan eens ook tegen ons gezegd mag worden: “ Voorwaar zeg Ik u: Voor zoveel gij dit een van deze Mijn minste broeders gedaan hebt, zo hebt gij dat Mij gedaan.” (Mattheüs 25:40)

Preekrooster
zondag, 19 nov 2017
Hoevelaken
09:00: ds. G.M. van Meijeren
10:45: ds. G.M. van Meijeren
18:30: dr. M. van Campen, Ede
Achterveld
09:00: ds. L. Kruimer, Veenendaal
Collecten, 19 nov 2017
1e: Woord en Daad Adoptie
2e: Kerk
3e: Rente en aflossing

Luister hier direct naar de dienst

Download hier de opgenomen diensten

Weekagenda